~මොසාර්ට් නම් සංගීතඥයා~

පද රචකයකු, ගුරුවරයෙකු හා ප්‍රසිද්ධ වයලින් වාදකයකු වූ ලියෝපෝල් මොසාර්ට් [Leopold Mozart ] හා ඇනා මරියා මොසාර්ට්[Anna Maria Mozart] ගේ දරුවන් සත් දෙනෙකු අතරින් ජීවත් වීමට වරම් ලැබූ දරුවන් දෙදෙනාගෙන් බාලයා ලෙස 1756 ජනවාරි 27 වනදා ජර්මනිය හා ඔස්ට්‍රියානු දේශසීමාව අසල ඔස්ට්‍රියාවේ සැල්ස්බර්ග් [Salzburg] නම් ගම්මානයේදී  වුල්ෆ්ගැන්ග් අමඩියුස් මොසාර්ට් [Wolfgang Amadeus Mozart ] මෙලොව එළිය දුටුවේය.

DSCI3568

DSCI3570

සැල්ස්බර්ග් හි මොසාර්ට් උපන් නිවස

DSCI3575

 

වයස අවුරුදු 3 සිට පියා සමඟ පියානෝ වාදනය පුහුණුවීම ආරම්භ කල මොසාර්ට් වයස අවුරුදු 5දී සිය පලමු සංගීත ස්වර ප්‍රස්ථාරය නිර්මාණය කළේය. අවුරුදු අටේදි සිය පළමු සංධ්වනිය ලියා නිමකල මොසාර්ට් වයලින් වාදනයේද දස්කම් පෙන්වීය.මොසාර්ට්ගේ පළමු සංධ්වනියේ  නාද මාලාව ආශ්‍රයෙන් බේඩ්න් පවල් සාමිවරයා ලියා බාලදක්ෂ කඳවුරු වලදී ගායනා කරන ‘ගින් ගැන් ගුලි ගුලි ‘ ගීතය ඉතා ජනප්‍රිය එකකි.
1762 දී බැවේරියාවේ මියුනිච් හීදි ඔවුන්ගේ පියා මොසාර්ට් හා ඔහුගේ සොයුරිය ඇනා සමඟ ළමා සංගීත ප්‍රසංගයක් පැවත්වීය. ඉන් පසුව ගෙවුණු වසර තුන හමාරක් තුල යුරෝපය පුරා සිය දරුවන් දෙදෙනාද රැගෙන යමින් පියා  ප්‍රසංග මාලාවක් පැවත්වීය.

800px-thumbnail

මොසාර්ට් පියා හා සොයුරිය සමඟ ප්‍රසංගයක් ඉදිරිපත් කරමින්
[ඡායාරූපය අන්තර්ජාලයෙනි]

1773 දී සැල්ස්බර්ග් හි ප්‍රාදේශීය පාලකයාගේ කාර්ය මණ්ඩලයේ සංගීතවේදියකු ලෙස සේවයට එක්වන මොසාර්ට් එහිදී ප්‍රාදේශීයේ කලාකාරයන් හා එක්ව කෙටි ඔපෙරාවන්,සංධ්වනි ආදිය නිර්මාණය කළේය. 1775 අප්‍රේල් සිට දෙසැම්බර් අතර කාලයේදී කොටස් පහකින් සමන්විත වයලින් වාද්‍ය ප්‍රසංගයක්ද ඔහු විසින් ලියා ඉදිරිපත් කරන ලදී.
1776 දී ඔහු යලිත් තමාගේ සුපුරුදු හා ප්‍රියතම අංශය වන පියානෝ වාදනයට එක්විය.
1775 අවසාන වන විට සැල්ස්බර්ග් රාජ්‍ය රඟහල වසා දැමුණු අතර,1777 දී ඔහු සිය රැකියාවෙන් ඉල්ලා අස්විය.නව රැකියාවක් හා සිය දක්ෂතාවයන්ට ඉඩ ප්‍රස්ථාව සොයමින් සිය පියා හා මැන්හෙයිම් වෙත සංක්‍රමණය  වූ මොසාර්ට් එකල මැන්හෙයිම් හි ජනප්‍රියව තිබූ වාදක කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වය ලබා ගත්තේය.

DSCI3578DSCI3579

මැන්හෙයිම් සිට යලි වියානාව බලා පැමිණි මොසාර්ට් පියානෝ වාදකයෙකු ලෙස වියානාහි ජනප්‍රිය වන්නට විය.1778 ජූලි 3 වනදා මොසාර්ට් ගේ මව මිය ගිය අතර 1782 අගෝස්තු 4 වනදා මොසාර්ට් , කොන්ස්ටන්ස් වබර් Constanze Weber හා විවාහ විය. ඔවුන් දෙදෙනාගේ දරුවන් සය දෙනෙකු අතරින් දිගුකලක් ජීවත් වීමට වරම් ලැබුවේ දෙදෙනෙකු පමණි.

1787 දී තරුණ බිතෝවන් වියානාවට පැමිණ මොසාර්ට් මුණ ගැසුණු අතර ඔහුගෙන් පියානෝ වාදනය හැදෑරීම බිතෝවන්ගේ අරමුණ විය.

1791 අගෝස්තු මාසයේ සිය නවතම ඔපෙරාවේ අධික්ෂන කටයුතු සඳහා ප්‍රාග් නගරයට පැමිණෙන විටත් අසනීප වි සිටි මොසාර්ට් තමාට එහි වැඩ කටයුතු අවසන් කර ගැනීමට නොහැකිවෙතැයි කණගාටුවට පත් ව සිටියේය.
යලි වියානාව වෙත පැමිණි මොසාර්ට් යම් මානසික වියවුලක් පෙන්නුම් කල අතර තමාට යම් වස වර්ගයක් ශරීරගතවී ඇතැයිද තමා ඉතා ඉක්මනින් මිය යනු ඇතැයිද බිරිඳට ප්‍රකාශ කලේය.
සැප්තැම්බර් 30 වනදා එතෙක් කරමින් සිටි නිර්මාණයේ වැඩ කටයුතු අවසන් කර වේදිකා ගත කලේය.
නොවැම්බර් 30 වනදා වන විට මොසාර්ට් යලිත් දැඩි ලෙස රෝගී වූ අතර වමනය,ඉදිමීම වැනි රෝග ලක්ශන සහිතව සිටි නමුත් ඔහුගේ මරණයට හේතුව නිශ්චිතව සඳහන් නොවේ. දරුණු වකුගඩු රෝගයක්, වස ශරීර ගතවීමක් ,ඉන්ෆ්ලුවෙන්සා වෛරසයක් යන හේතු ගණනාවක් ඒ පිළිබඳව සැක කෙරෙන අතර ඔහුගේ නිවසේදි 1791 දෙසැම්බර් පස්වනදා අවුරුදු තිස් පහේදී වුල්ෆ්ගැන්ග් අමඩියුස් මෝසාර්ට් මිය ගියේය.

අවාසනාවන්ත අවසානය කරා…

රහස් නිවසේ සැඟවී සිටි අට දෙනා අතරින් මුලින්ම මරණයට පත්වූයේ හර්මන් වෑන් පෙල්ස්ය [Hermann Van Pels] ඔක්තෝම්බර මාසයේ මුල හරියේ දිනකදී පෝලන්තයේ අවුස්ච්විට්ස්-බීර්කනෝ [Auschwitz-Birkenau] කඳවුරේ ගෑස් කාමරයකට යවනු ලදුව ඔහු මරා දමා තිබුණි.
මට කවදාවත් ඒ මොහොත අමතක කරන්න බැහැ.මමත් දහහත් හැවිරිදි පීටරුත් තෝරාගත් මිනිසුන් කණ්ඩායමක් ගෑස් කාමර වෙත රැගෙන යන දිහා බලාගෙන හිටියා.ඒ කණ්ඩායමේ මිනිසුන් අතර පීටර්ගේ තාත්තත් හිටියා අපි දැක්කා.-ඔටෝ ෆ්‍රෑන්ක්-

ඔක්තෝම්බර් මස අවසානයේ දිනක අවුස්ච්විට්ස්-බීර්කනෝ සිට ජර්මනියේ හැම්බර්ග් [Hamburg] නගරය ආසන්නයේ තිබූ නියුන්ගම් [Neuengamme] කඳවුරට යැවීමට තෝරා ගත් පිරිසට අයත් වූ ෆ්‍රිට්ස් ෆෙෆර්[Fritz Pfeffer] අධික වෙහෙස නිසා රෝගීවී-1944 දෙසැම්බර් 20-වනදා එහිදී මිය ගියේය.

1944-45 ශීත සෘතුව පෝලන්තයේ දකුණු දිග ප්‍රදේශ දැඩි සීතලකට මුහුණ දුන් වකවානුවක් විය. ආහාර අඩු කමිනුත්,සීතලට අවශ්‍ය තරම් ඇඳුම් සපයා ගැනීමට නොහැකි කමිනුත් පීඩා විදීන්නට සිදුවීමෙන් රෝගීවූ එඩිත් ෆ්‍රෑන්ක්-හෝලැන්ඩර් [Edith Frank-Hollaender], අවුස්ච්විට්ස් -බිර්කනෝ කඳවුරේදී -1945 ජනවාරි 06- වනදා මිය ගියාය.
අධික උණෙන් පෙලීම නිසා,රෝගී වූවන් සිටින බැරැක්කයක් වෙත රැගෙන යාමෙන් පසුව
මට ඇය නැවතත් කඳවුරු බිමේදී මුණ ගැසුනේ නැහැ.ඒත් මමත් එම බැරැක්කය වෙත ගියා රෝගී වීම නිසා.දිනක් උදෑසන හදිසියේම  මම ඇයව දුටුවා.එඩිත් නිකම් හෙවනැල්ලක් වගේ වෙලා හිටියා. ඒත්  ඇත්තටම මම ඇයව අඳුනා ගත්තා .ඇය හිටියේ වෙනත් වාට්ටුවක.ටික දවසකින් ඇය එහිදී මියගියා.අතිශය වෙහෙසකර ඒ ජීවිතයෙන් ඇය නිදහස ලැබුවා.-රෝසා ඩී වින්ටර්-ලෙවී-[Rosa de Winter-Levy][The footsteps of Anne Frank]

ඕගස්ටෙ වෑන් පෙල්ස් [Auguste Van Pels]මහත්මිය -1944 නොවැම්බර් මස අවසානයේදී  අවුස්ච්විට්ස්-බීර්කනෝ  සිට ජර්මනියේ බ්‍රේමන් [Bremen] නගරය ආසන්නයේ තිබූ බර්ජන්-බෙල්සන් [Bergen -Belsen]කඳවුර වෙත යවන ලදී.
එහිදී ඇයට  ඔක්තෝම්බර් මාසයේදී  බර්ජන්-බෙල්සන් වෙත රැගෙන ගිය ඈන් හා මාගෝ යලි  දකින්නට ලැබුණි.
ඉන් මාස කීපයකට පසුව බොහෝ විට පෙබරවාරියේදී  පමණ, ඇය තවත් සිරකරුවන් පිරිසක් සමඟ පලමුව රගුන්[Raguhn]වෙතත් එතැනින් තෙරෙසින්ස්ටාඩ්ට් [Theresienstadt]කඳවුර වෙතත් ගෙන යන්නට තීරණය කෙරුණි.ඇසින් දුටු සාක්ෂියකට අනුව මේ ගමන අතර මඟදී   දුම්රියේ ගාඩ්වරුන්, ගමන් කරන දුම්රියේ ඉදිරිපසට විසි කර කුරිරු ලෙස ඇය  මරා දමන ලදී.

1945 ජනවාරි වන විට රුසියානු හමුදා ඉතා ශක්තිමත් ලෙස සංවිධානය වෙමින්  නොනවතින ඉදිරි මෙහෙයුම් සිදුකරමින් අවුස්ච්විට්ස්- බිර්කනෝ කඳවුර ආසන්නයටම පැමිණ සිටියහ.
කඳවුරේ සිටි නාසි භටයින් තමා සමඟ පිටව යා යුතු යැයි සිරකරුවන්ට බල කරන ලදී.   බොහෝ විට ඔටෝ ෆ්‍රෑන්ක් රෝගී බව පෙන්වමින් රෝගීන් සඳහා වූ  බැරැක්කයක් වෙත ගිය අතර ඔහු, තමා මෙන්ම රෝගී වූවන්ගේ බැරැක්කයට විත්  සැඟවෙන ලෙස පීටර් වෑන් පෙල්ස්ටද [Peter Van Pels]බල කරමින් කියා සිටියේ.
නමුත් පීටර් හොඳටම බය වෙලයි හිටියේ.බොහෝ සිරකරුවන් හිතාගෙන හිටියේ නාසින් සමඟ  යන්නට එකඟ නොවී ඉතිරි වන සියලුම දෙනා ඔවුන් පිටව යන්නට පෙර වෙඩි තබා මරා දමාවි කියලයි. ඉතිං ඔහු තීරණය කලා කඳවුරෙන් පිටව යන්නන් සමඟ ඉතා අසීරුවූ ගමන යන්නට.-ඔටෝ ෆ්‍රෑන්ක්-
ජනවාරි අවසානය වන විට ඒ භයානක ගමන ඕස්ට්‍රියාවේ[Austria] මෞතවුසන් [Mauthausen] කඳවුරෙන් අවසන් කරන්නට  පීටර් සමත්වී තිබුනත්, එම කඳවුර මිත්‍ර හමුදා විසින් මුදාගන්නට දින තුනකට කලින් -1945 මැයි 05- වෙනිදා ඔහු ඉතා අවාසනාවන්ත ලෙස එහිදී මිය ගොස් තිබුණේය.

-1945 ජනවාරි 27-වනදා රුසියානු හමුදා විසින් අවුස්ච්විට්ස්-බිර්කනෝ කඳවුර මුදාගන්නා විට එහි ඉතිරිව සිට දිවි ගලවා ගන්නට සමත්වූ  7650 දෙනා අතරින් එක් අයකු වන්නට ඔටෝ ෆ්‍රෑන්ක් සමත්වී තිබුණි.
ඉන් පසුව ආපසු තම නිවස වෙත එන දීර්ඝ ගමන ඇරඹූ ඔහු ඔඩෙස්සාව හරහා යුක්රේනයටත්, එතනින් ප්‍රංශයටත් පැමිණියේය. එතැන් සිට දුම්රියෙන් ගමන් කල ඔහු  ජූනි 03වනදා තමා අත් අඩංගුවට පත් වීමෙන් මාස දහයකට පසුව යලිත් ඈම්ස්ටර්ඩෑම් වෙත ලඟා වූයේය.
ඒ එන ගමන අතර මඟදී හමුවූ රෝසා ඩී වින්ටර්-ලෙවී[Rosa de Winter-Levy] වෙතින් ලද තොරතුරු අනුව තම බිරිඳ එඩිත් මියගිය බව තිර ලෙසම දැන සිටි ඔහු  දියණියන් දෙදෙනා ජීවතුන් අතර ඇතැයි තරයේ විශ්වාස කලේය.
ජර්මනියේ බර්ජන්-බෙල්සන් වෙත ඔවුන් ගෙන ගිය බව ඔහුට දැන ගන්නට ලැබී තිබුණු අතර එය ඝාතක කඳවුරක් නොවීය.මියැප් හා ඇගේ සැමියා ජෑන් හා එක්වූ ඔටෝ දිනපතාම ඈන් හා මාගෝ පිළිබඳව තොරතුරක් සොයා ගැනීමට බොහෝ වෙහෙස විය.මාස දෙකකට පමණ පසුව,කඳවුර මුදාගන්නට සති කීපයකට පෙර  ඔවුන් දෙදෙනාද බර්ජන්-බෙල්සන් කඳවුරේදී ටයිෆස් උණ සෑදීම නිසා මියගිය බව ඔටෝ ස්ථිර ලෙසම දැන ගත්තේය.

(ඡායාරූප සියල්ලම අන්තර්ජාලයෙන් ලබාගත් ඒවාය.)